Բեզոարյան այծը տարածված է Հունաստանում, Փոքր Ասիայում, Իրանում, Աֆղանստանում, Պակիստանում, Հայաստանում (կովկասյան ենթատեսակ՝ Capra aegagrus aegagrus), Դաղստանում, Ադրբեջանում, Հարավային Թուրքմենիայում։ Հանդիպում է դժվարանցանելի լեռներում, Կովկասում՝ սովորաբար անտառային գոտու վերին սահմաններում։ Ամռանը բարձրանում են լեռների գագաթը։ Հայաստանում բազմացվում է Խոսրովի անտառում։ Բեզոարյան այծ պոլիգամ է, ապրում է հոտերով։ Բացառությամբ զուգավորման շրջանի՝ նոխազներն ապրում են առանձին։

Հայաստանում արեալը ներառում է Սևանի լեռնաշղթան (Շորժա գյուղի շրջակայքերը), Գեղամա լեռնաշղթայի արևմտյան լանջերը («Խոսրովի անտառ» արգելոց), Գառնիի, Ուրծի, Վարդենիսի, Վայոց ձորի, Զանգեզուրի, Բարգուշատի, Մեղրու լեռնաշղթաները և Նորավանքի կիրճը։ Մեկուսացած խմբերը պահպանվել են Խուստուպ լեռան վրա, Որոտան գետի կիրճում և Արփա գետի հովտի վերին մասում։ Փամբակի լեռնաշղթայում և Արագածի վրա տեսակն ամբողջովին անհետացել է^[1]։

1. Подбери к словам, которые отвечают на вопрос кто? или что?, подходящие по смыслу слова, которые отвечают на вопросы какой? какая? какое? Составь словосочетания.
Снег Белый, блестящий, пушистый.
Зима холодная, морозная, ранняя.
Небо хмурое, серое, безоблачное.

Слова для справок: пушистый, белый, холодная, морозная, блестящий, ранняя, хмурое, серое, безоблачное.

В каком случае слова, обозначающие признак предмета, отвечают на вопрос какие?

2. Каждый предмет можно охарактеризовать по разным признакам:
по цвету, по форме, по весу, по материалу, из которого он сделан, по размеру, по вкусу, по запаху, по температуре.

Сам придумай примеры.

Например, ваза (какая?) стеклянная, большая, белая.

Цветок красивый, цветной,ароматный.

Компютер

3. Прочитай текст. Придумай название.

«Рыжый кот и воробей»
Был март месяц. У самого края крыши лежала большая глыба снега. От весеннего солнышка снег быстро таял. На снегу сидел воробей. Он смотрел кругом и радовался весне. Не видел серенький, что огромный рыжий кот подбирается всё ближе и ближе к нему.

Вдруг снежная глыба упала.
—Чирик! — весело крикнул воробей и вспорхнул на веточку берёзы.
—Мяу! — недовольно промяукал рыжий кот, отряхиваясь от снега.

Ответь на вопросы.
Какое было время года?

Время  года  была  весна.

Где лежала снежная глыба?

Снжная  глыба  лежала  на  краю  крыши.

Где сидел воробей?

Воробей  сидел  на снегу.

Кто подбирался к воробью?

К  воробю подбирался  рыжий  кот.

Что хотел сделать кот?

Кот  хотел  сьесть   воробья.

 
Почему упала снежная глыба?

Потому  что  рыжий  кот  хотел  подбиратся  к  воробью.

Почему снег не упал на воробья?

Потому  что  воробей  вспорхнул  на  веточку  берёзы.

Чем кот был недоволен?

Кот  был  недоволен  тем,  1то  снег  упал  на  него.

Մեր տված փայտից կրակ են անում, տուն տաքացնում, թոնիրը վառում, կերակուր եփում, փափուկ հաց թխում, ուտում կշտանում, բայց մեզ չեն հիշում, մեզ չեն պահպանում, այլ անգութ կերպով մեզ կոտորում են, մեզ փչացնում, ոչնչացնում:Մեր գերաններից շինում են տներ, գոմեր, մարագներ, ժամեր ու վանքեր, մեր տախտակներից ՝ հատակ, առաստաղ, աթոռ, պահարան, սեղան, նստարան, դուռ ու պատուհան և այլ շատ տեսակ կահ և կարասիք. բայց մեզ չեն հիշում, մեզ չեն պահպանում, այլ անգութ կերպով մեզ կոտորում են, մեզ փչացնում, ոչնչացնում: Կամուրջ են շինում ՝գետերով անցնում. սայլեր են շինում ՝ ամեն ինչ կրում. գութան են շինում հողերը հերկում. լուծ, սամի շինում եզ, գոմեշ լծում, օրորոց շինում ՝ մանկիկ օրորում. քանոն են շինում՝ տետրակներ տողում, նավեր են շինում ՝ ծովի մեջ լողում… բայց մեզ չեն հիշում, մեզ չեն պահպանում, այլ անգութ կերպով մեզ կոտորում են, մեզ փչացնում, ոչնչացնում: Ո՞վ չի տանձ կերել կամ կարմիր խնձոր, նուռ ու սերկևիլ, կեռաս ու սալոր, դեղձ կարմրաթշիկ, ծիրան անուշիկ: Ապա խաղո՞ղը. և քանի՞ տեսակ կանաչ ու կարմիր, թուխ-թուխ ու սպիտակ. և այդ ամենը մարդիկ են ուտում… Բայց մեզ չեն հիշում, մեզ չեն պահպանում, այլ անգութ կերպով մեզ կոտորում են, մեզ փչացնում, ոչնչացնում: Խելոք մանուկներ, դուք որ մեծանաք, մեծ մարդիկ դառնաք, մեզ խնայեցեք, մեզ պահպանեցեք և ձեր հանդերում, ձեր այգիներում ծառեր տնկեցեք…

1. Բառարանի օգնությամբ գտիր կարմիրով նշված բառերի բացատրությունները և սովորիր։
2. Անգութ-խղճի զգացումից զուրկ
3. գերան- Ճյուղերը մաքրած մեծ ծառաբուն
4. գոմ- Ընտանի անասուններ պահելու շենք կամ շենքի հատուկ մաս:
5. մարագ-Հարդ լցնելու և պահելու տեղ

սայլ-Քառանիվ փայտաշեն բեռնատար

լուծ- Ամուր փայտից սարքած երկար տափակավուն ձող

սամ-Լծի երկու ծայրերի զույգ անցքերից անցկացվող և եզան պարանոցը երկու կողմից գրկող փայտե զույգ ձողիկներից յուրաքանչյուրը:

1. Գրի՛ր, թե ըստ տեքստի՝ ո՞ր ոլորտներում են օգտագործում փայտը։

 Գերաններից շինում են տներ, գոմեր, մարագներ, ժամեր ու վանքեր, մեր տախտակներից ՝ հատակ, առաստաղ, աթոռ, պահարան, սեղան, նստարան, դուռ ու պատուհան և այլ շատ տեսակ կահ և կարասիք, կամուրջ են շինում ՝գետերով անցնում. սայլեր են շինում ՝ ամեն ինչ կրում. գութան են շինում հողերը հերկում. լուծ, սամի շինում եզ, գոմեշ լծում, օրորոց շինում ՝ մանկիկ օրորում. քանոն են շինում՝ տետրակներ տողում, նավեր են շինում ՝ ծովի մեջ լողում։

1. Ըստ քեզ՝ ինչո՞վ կարելի է փոխարինել փայտը։
2. Իմ կարծիքով փայտը կարելի է փոխարինել երկաթով կամ քարով։
3. Արդյո՞ք ծառերի գանգատը տեղին է։ Ինչո՞ւ։
4. Իմ կարծիքով՝ այո՛, տեղին է։
5. Քանի որ ծառերը մեզ օդ են տալիս, բերք են տալիս ։Ի սկ մենք նրանց տանջում ենք։
7. «Եթե ամեն մեկս մի ծառ տնկենք» վերնագրով փոքրիկ պատում գրիր, ընդգրկիր նաև ընտանիքիդ անդամներին՝ գրելով նաև նրանց մտքերը։

«Եթե ամեն մեկս մի ծառ տնկենք»

Եթե ամեն մեկս մի ծառ տնկենք , օդը կշատանա ։ Կունենանք լիքը բերք։ Նաև կունենաք շատ թղթեր, քանի որ ծառերի ճյուղերից ստանում են թուղթ։ Կենդանիները իրենց լավ կզգան։

Գտիր այն հնգանիշ թիվը,որի հարյուրավորը 8 է,միավորը 4 իսկ մնացած կարգերում գրված է 9:

1)99498

2)99894+

3)98994

4)94998

Որքանով կմեծանա երկնիշ թիվը,եթե նրա գրության ձախից կցագրենք 3 թվանշաները

1)3-ով

2)30-ով+

3)300-ով

4)3000-ով

ընտրիր տրված թվերից այն թիվը,որը 6-ի հնգապաիկից մեծ է 10-ով

1)21

2)40+

3)56

4)60

ընտրիր տրված թվանշաներից այն թվանշանը,որը տեղադրելով աստղանիշ փոխարեն կստանաս անհավասարություն;

6 կմ 50մ>6կ *3մ

1)4+

2)5

3)6

4)7

ընտրիր այն շարքը,որտեղ թվերը դասավորված են նվազման կարգով:

1)3466,5153,78427,62436

2)3466,5153,62436,78427

3)78427,62436,3466,5153

4)78427.62436,5153,3466+

Գայանեն գնեց 800գ այլուր:Նա տորտի համար օգտագործեց այդ այլուրի 1/5 մասը:Քանի գրամ այլու նա օգտագոծեց:

1)160գ+

2)320գ

3)480գ

4)640գ

ընտրիր այն պատասխանը,որն արտահայտում է 3 կգ 8գ-ը գրամներով

1)308գ

2)3800գ

3)3080գ

4)3008գ+

Ընտրիր այն պատասխանը,որն արտահայտում է 5ժ 24 ր-ն րոպեներով

1)524ր+

2)274ր

3)324ր

4)144ր

Քառակուսու երկու կողմերի երկարությունների գումարը հավաար է 30սմ:Գտիր քառակուսու պարագիծը :

1)15սմ

2)60սմ+

3)120սմ

4)225սմ

771) Արտահայտիր Նշված միավորներով

ա 3023մ=3կմ 23մ

452սմ=4մ 52սմ

324մմ=30սմ 24մմ

բ

60220գ=60կգ 220գ

4052կգ=40ց 52կգ

3004կգ=3տ 4կգ

772)Գտիր անհայտ բաղադրիչը:

ա

@:3=1024

1024×3=3072

25=50500:@

25×50500=1262500

բ

7550:@=25

25×7550=188750

2211=@:18

2211×18=39798

գ

28x@=8484

8484:28=303

3636=@x36

3636:36=101

773 )Գտիր անհայտ բաղադրիչը:

ա

@+2456=7848

7848-2456=5392

2156=8978-@

2156+8978=11134

բ

55878=21547+@

55878-21547=34331

@-345=36004

36004+345=36349

գ

100001=@+5555

100001-5555=94446

20002-@=5252

20002-5252=14750

Ջովանինոն շատ էր սիրում ճանապարհորդել:   Ճամփորդեց-ճամփորդեց, մի օր էլ հայտնվեց այնպիսի երկրում, որտեղ ոչ մի սուր բան չկար:  Տներն այդ երկրում կառուցված էին առանց սուր անկյունների, նրանք կլոր էին:  Շենքերի տանիքներն էլ էին կլոր: Ճանապարհի կո□քին, որտեղով քայլում էր Ջովանինոն, թփերի ու վարդերի պուրակ կար: Ջովանինոն  որոշեց մի վար□  քաղել և զարդարել իր   բաճկոնը: Նա   զգուշությամբ ուզում էր պոկել վարդը, որպեսզի մատը չծակի, բայց տեսավ, որ վարդը փուշ չունի, ուրեմն՝  իր մատը չի ծակի:  Այդ ժամանակ թփերի ետևից հայտնվեց քաղաքային պարեկը և ժպտալով հարցրեց Ջովանինոյին.

-Դուք երևի չգիտե՞ք, որ չի  կարելի վարդ քաղել:

-Ներեցեք ինձ … ես չմտածեցի,  որ…

-Այդ դեպքում Դուք պետք է վճարեք տուգանքի կեսը,- ասաց պարեկը և սկսեց գրել անդորրագիրը:
Ջովանինոն  հանկարծ նկատեց, որ պարեկի գրիչը սուր չէ, և խնդրեց ցույց տալ այն:

— Խնդրեմ ,- ասաց պարեկը և մեկնեց գրիչը:

Գրիչը, ինչպես նաև պարեկի  թուրը , ամենևին սուր չէին , դրանք բութ էին, բութ:

— Սա ի՞նչ երկիր է, այստեղ ամեն ինչ տար□րինակ է:

Այստեղ ոչ մի սուր բան չկա,- բացատրեց պարեկը:

-Իսկ մե՞խը,- հարցրեց Ջովանինոն,- չէ ՞ որ այն պետք է սուր լինի:

-Մենք մեխ չենք օգտագործում: Մեխի փոխարեն սոսինձ ենք օգտագործում:  Իսկ հիմա բարի եղեք ինձ երկու անգամ ապտակել:

Զարմանքից Ջովանինոյի բերանը բաց մնաց.

-Ո՛չ, ո՛չ, ի՞նչ եք ասում, ես չեմ ուզում հայտնվել բանտում, եթե այդպես է, ես պատրաստ  եմ  երկու ապտակ ստանալ:

-Բայց մեզ մոտ այդպես է ընդունված. լրիվ տուգանքը՝ չորս ապտակ, կեսը՝ երկու,- պատասխանեց պարեկը:

-Երկու ապտակ պարեկի՞ն:

-Այո՛:

-Բայց դա իրավացի չէ, այդպես չի կարելի:

-Իհարկե արդարացի չէ. այդպես չի՛ կարելի :

-Իհարկե արդարացի չէ, և որպեսզի այդպես չլինի, ոչ ոք օրենքը չի խախտում: Դե,  ես սպասում եմ. տվեք ինձ երկու ապտակ և մյուս ան□ամ ավելի զգույշ եղեք:

-Բայց ես չեմ ուզում ձեզ ապտակել:

-Այդ դեպքում ես ստիպված եմ ձեզ առաջարկել լքել մեր երկիրը:

Եվ Ջովանին ստիպված եղավ հեռանալ այն երկրից, որտեղ ոչ մի սուր բան չկար: Բայց նա երազում էր վերադառնալ այնտեղ և ապրել ամենաօրինակելի օրենքներով և ամենադաստիարակված մարդկանց հետ:

1.Տեքստի չորս բառերում տառի փոխարեն վանդակ է դրված, դո՛ւրս գրիր այդ բառերը՝ լրացնելով բաց թողած տառերը:

Կողքին,  վարդ,  տարօրինակ,   անգամ:

2. Փուշ  բառի ուղիղ և փոխաբերական իմաստներով կազմի՛ր մեկական նախադասություն:

Փուշը  ծակեց  տղայի  մատը:

Պատերազմից  հետո   ընկերոջը  կորցրած  զինվորի  սրտում  փուշ  էր  մնացել:

3. Ի՞նչ է նշանակում  պուրակ  բառը.       

ա/ բանջարանոց

բ/ արտ

գ/ զբոսայգի +

դ/ ծաղկի խանութ:

4. Տեքստից դուրս գրի՛ր ընդգծված բառերը՝ դիմացը գրելով ըստ կազմության դրանց տեսակը:

Որտեղ-որ-տեղ-բարդ

քաղաքային-քաղաք-ային-ածանցավոր

գրիչ-գիր-իչ-ածանցավոր:

5. Տեքստում ընդգծված նախադասությունից առանձին սյունակներով դո՛ւրս գրիր երկու գոյական, մեկ ածական, մեկ բայ:

Գոյական                                ածական                                բայ

տներ                                         սուր                                       կառուցված էին   

անկյուններ:

6. Կազմի՛ր տրված բայերի ուղիղ ձևերը:
ա/ճամփորդեց – ճամփորդել
բ/պետք է վճարեք – պետք  է  վճարել
գ/ասաց – ասել
դ/երազում էր – երազել:

7. Տեքստից դո՛ւրս գրիր մեկ պարզ նախադասություն:

Ջովանինոն շատ էր սիրում ճանապարհորդել:

8. Լրացրո՛ւ առած-ասացվածքները՝ օգտվելով տրված բառերից.

ա/Ինձ համար արա, քեզ համար սովորիր:
բ/Խաչն իմն է զորությունը ես գիտեմ:
գ/Փողոցում գտածը փողոցում էլ կկորցնես:
դ/ Այսօրվա գործը վաղվան չեն թողնի:

զորությունը, սովորիր, գտածը, այսօրվա

9. Տեքստից դուրս գրի՛ր մեկական պատմողական և հարցական նախադասություն:

Ճանապարհի կողքին, որտեղով քայլում էր Ջովանինոն, թփերի ու վարդերի պուրակ կար:

— Սա ի՞նչ երկիր է, այստեղ ամեն ինչ տարօրինակ է:

10. Այն ի՞նչն է, այն ի՞նչը.
Հողից վերև՝
Փոքրիկ արև,
Վրան՝ հազար
Սերմ ու տերև:

Հեղինակի պատասխան «Արևածաղիկ»

11. Ո՞րն է տրված նախադասության ենթական:
Զարմանքից Ջովանինոյի բերանը բաց մնաց:

Տրված նախադասության ենթական Բերանն է։

12. Ինչպիսի՞ երկրում էր հայտնվել Ջովանինոն:
Ջովանինոն հայտնվել էր մի երկրում, որտեղ ոչ մի սուր բան չկար:

Ջովանինոն հայտնվել էր այնպիսի երկրում, որտեղ ոչմի սուր բան չկար և այնտեղ ամեն ինչ կլոր էր։

13.Ի՞նչ տուգանք նշանակեց պարեկը: Նմանատիպ մի տուգանք էլ դու մտածի՛ր:
Ծակել վարդի փուշերով պարեկին

14. Ինչո՞ւ էր ստիպված Ջովանինոն լքել այդ երկիրը.
ա/որովհետև վճարել էր տուգանքը
բ/որովհետև պարեկը արդարացի էր
գ/որովհետև խախտեց այդ երկրի օրենքը
դ/որովհետև միամիտ էր

Պատսխան Գ»Որովհետև խախտել էր այդ երկրի օրենքներից մեկը։

15. Կուզեի՞ր Ջովանինոյին հետ գնալ այդ երկիր:

Այո, Քանի որ այնտեղ շատ հետաքրքիր կլիներ և ես կճամփորդ էի և կտեսնեի շա՜տ հետաքրքիր բաներ։ Քանի որ այնտեղ ոչ մի սուր բան չկար։

608

Կատարիր գործողությունները:

Ա․ 3կգ 250գ +3կգ 750գ=6 կգ 1000գ

    8 կգ 420գ+3 կգ 950գ=11կգ 1370գ

Բ․ 8կգ 650գ+6կգ 350գ=14կգ 1000գ

   5կգ 870գ+7 կգ 430գ=12 կգ 1300գ

609

Կատարիր գործողությունը:

Ա․ 14կգ 250գ-3կգ 750գ=11կգ 500գ

   28ց 32կգ- 4ց 90կգ=24ց 942կգ

   22տ 200կգ-640կգ=22տ 560կգ

Բ․ 18կմ 650մ-16կմ 350մ=2կմ 300մ

    15մ 25սմ- 7մ 40սմ=8մ  85սմ

    16դմ 7սմ-8սմ= 16դմ 9սմ

682.Կատարիր գործողությունը:

 Ա․ 34կմ 85մ+2կմ 35մ=36կմ 120մ

       42դմ 7սմ+ 5դմ 8սմ=  դմ  սմ

Բ․ 12կգ 650գ+6կգ 450գ=18կգ 1100գ

     22տ 210կգ+2տ 880կգ= 24տ 1090կգ

Գ․ 2օր  16ժ+ 3օր 9ժ=6օր 25ժ

     12ժ 20ր+2ժ 40ր=14 60

1. Ի՞նչ կենդանի օրգանիզմներ են հանդիպում հողում:
2. Բակտերիաներ,մրջյուն,որդ,սարդեր,
3. Ի՞նչ է հողը, իսկ հումո՞ւսը:
4. Հոմուսը դա կենդանիների և բույսերի մնացորդն է։Հողը Երկրագնդի մակերևույթի վերին բերրի շերտն է։
5. Ինչո՞ւ է հողի վերին շերտը մուգ գույնի:
6. Հողում մոտ 50-60 սանտիմետր խորությամբ մի փոքր փոս փորելիս կարելի է նկատել հողի տարբեր շերտեր: Վերին շերտը մուգ գույ­նի է: Այստեղ են բույսերի արմատները: Հողի այս շերտը պարունակում է նաև տարբեր բույսերի և կենդանիների մնացորդներ: Այդ մնացորդները բակտերիաների և սնկերի օգնությամբ քայքայվում են, առաջանում է օր­գանական նյութերով հարուստ հումուս, որր հողին հաղորդում է մուգ գույն: Հողի ավելի խոր շերտերը բաց գույնի են, այս­տեղ քիչ է հումուսը:
7. Ի՞նչ նյութեր են պարունակվում հողում:
8. Բույսերի արմատներ,բակտերիաներ,հոմուս։
9. Ի՞նչ են պարարտանյութերը:
10. Պարարտանյութը դա այն նյութն է որով բարերարում են հողը, օգտակար նյութեր են լցնում հողի մեջ։։
11. Ի՞նչ նպատակով են իրականացնում հողի արհեստական ոռոգումը, փխրեցումը:
12. Բույսերի աճի համար անհրաժեշտ են նաև ջուր, թթվածին և այլ նյու­թեր: Ջրի պարունակությունը հողում փոփոխական է: Երբ անձրևները սա­կավ են, անհրաժեշտ է արհեստական ոռոգում, որի համար օգտագործում են լճերի, գետերի, ջրամբարների, ջրանցքների ջրերը: Իսկ թթվածնով հարստացնելու համար հողը փխրեցնում են: